Είναι ασφαλείς οι οικιακές μπαταρίες; LFP, ευρωπαϊκοί κανόνες και απλές προφυλάξεις

Οι οικιακές μπαταρίες είναι το ταχύτερα αναπτυσσόμενο κομμάτι της κυπριακής αγοράς φωτοβολταϊκών και η πυρασφάλεια έχει πλέον μπει στη δημόσια συζήτηση. Σε τηλεοπτική συνέντευξη στις 10 Νοεμβρίου 2026, εκπρόσωπος της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας δήλωσε ότι οι πυρκαγιές από μπαταρίες λιθίου είναι δύσκολο να σβήσουν. Είπε επίσης ότι η Πυροσβεστική θέλει τις οικιακές μπαταρίες εγκατεστημένες σε εξωτερικό χώρο, σε ξεχωριστή πυράντοχη κατασκευή. Η Πυροσβεστική έχει στείλει τις θέσεις της στο Υπουργείο Εσωτερικών και δεν έχουν εγκριθεί ακόμη κανόνες.

Η ανησυχία είναι δικαιολογημένη. Όμως η μπαταρία ενός οικιακού συστήματος του 2026 δεν είναι η μπαταρία ενός παλιού φορητού υπολογιστή και οι κανόνες εγκατάστασης σε άλλες χώρες είναι πιο σύνθετοι από το «μόνο σε εξωτερικό χώρο». Το άρθρο εξηγεί τι άλλαξε, τι δείχνουν τα στοιχεία, τι απαιτούν τα πρότυπα και τι πρέπει να κάνει ένας λογικός ιδιοκτήτης.

Εν συντομία

• Οι πυρκαγιές από μπαταρίες ιόντων λιθίου υπάρχουν και μπορεί να είναι σοβαρές. Στην οικιακή αποθήκευση είναι σπάνιες: ανάλογα με τη μέτρηση, ο ετήσιος κίνδυνος είναι από 1 στα 10.000 έως 1 στα 20.000 συστήματα.

• Οι σύγχρονες οικιακές μπαταρίες χρησιμοποιούν κυρίως στοιχεία LFP (φωσφορικός σίδηρος λιθίου). Στις εργαστηριακές δοκιμές, το LFP αντιδρά πιο αργά και σε υψηλότερες θερμοκρασίες από τις παλαιότερες χημικές συνθέσεις. Δεν είναι άφλεκτο.

• Το βρετανικό πρότυπο για οικιακές μπαταρίες επιτρέπει την εσωτερική εγκατάσταση σε ορισμένους χώρους και την απαγορεύει σε άλλους. Κανένα από τα πρότυπα που συγκρίνονται παρακάτω δεν απαιτεί ξεχωριστό κτίσμα.

• Οι σύγχρονες μπαταρίες έχουν επάλληλα επίπεδα προστασίας: αξιόπιστα στοιχεία, σύστημα διαχείρισης μπαταρίας (BMS) και, σε ορισμένα μοντέλα όπως το Pytes V16, ενσωματωμένο σύστημα πυρόσβεσης.

• Η θέση της μπαταρίας και ο εγκαταστάτης μετράνε όσο και τα ίδια τα στοιχεία.

1. Γιατί οι παλαιότερες μπαταρίες απέκτησαν κακή φήμη

Οι πρώτες μπαταρίες ιόντων λιθίου χρησιμοποιούσαν καθόδους με βάση το οξείδιο του κοβαλτίου και, αργότερα, νικέλιο-μαγγάνιο-κοβάλτιο (NMC) ή νικέλιο-κοβάλτιο-αλουμίνιο (NCA). Οι χημικές αυτές συνθέσεις αποθηκεύουν πολλή ενέργεια σε ένα μικρό και ελαφρύ στοιχείο. Γι' αυτό τροφοδοτούν κινητά, φορητούς υπολογιστές και πολλά ηλεκτρικά αυτοκίνητα.

Έχουν όμως και μια αδυναμία. Αν ένα στοιχείο υποστεί ζημιά, υπερφόρτιση ή υπερθέρμανση, μπορεί να αρχίσει να θερμαίνεται μόνο του, σε αλυσιδωτή αντίδραση που λέγεται θερμική διαφυγή (thermal runaway). Οι κάθοδοι στρωματοειδούς οξειδίου μπορούν να απελευθερώσουν οξυγόνο καθώς υπερθερμαίνονται. Αυτό βοηθά τη φωτιά να συνεχιστεί και να περάσει στα διπλανά στοιχεία.

Δύο σημεία κρατούν την εικόνα δίκαιη. Πολλές γνωστές βλάβες προήλθαν από κατασκευαστικά ελαττώματα και όχι μόνο από τη χημεία. Η έρευνα της Samsung για το Galaxy Note 7 το 2017 βρήκε δύο ξεχωριστά ελαττώματα: ένα λυγισμένο ηλεκτρόδιο στην πρώτη μπαταρία και ακίδες συγκόλλησης με ελλιπή μόνωση στην αντικατάσταση. Και τα δύο ήταν προβλήματα σχεδιασμού και κατασκευής. Επιπλέον, οι παλαιότερες οικιακές μπαταρίες μολύβδου-οξέος είχαν δικούς τους κινδύνους, όπως η έκλυση υδρογόνου κατά τη φόρτιση. Απλώς ήταν πιο οικείες.

2. Πόσο συχνές είναι οι πυρκαγιές από οικιακές μπαταρίες;

Τα αξιόπιστα νούμερα είναι λίγα. Η πιο χρήσιμη μελέτη προέρχεται από το Πανεπιστήμιο RWTH Aachen και δημοσιεύτηκε στο Journal of Energy Storage το 2025. Οι ερευνητές κατέγραψαν από δημοσιεύματα και ιστοσελίδες τις πυρκαγιές που προκάλεσαν μπαταρίες στη Γερμανία. Βρήκαν περίπου 37,5 για το 2023, σε περίπου 768.000 οικιακά συστήματα αποθήκευσης που ήταν εγκατεστημένα κατά μέσο όρο εκείνη τη χρονιά. Αυτό δίνει ετήσια πιθανότητα περίπου 0,0049% ανά σύστημα, δηλαδή περίπου 50 φορές χαμηλότερη από την πιθανότητα πυρκαγιάς σε μια κατοικία γενικά (0,28%). Η μελέτη υπολόγισε τους στεγνωτήρες ρούχων στο 0,0037% και τα ψυγεία στο 0,0012%.

Μερικές παρατηρήσεις για τα νούμερα αυτά:

• Η καταμέτρηση περιλαμβάνει μόνο πυρκαγιές που ξεκίνησαν από την ίδια τη μπαταρία. Εξαιρεί πυρκαγιές από ανθρώπινο λάθος ή από ελαττωματική καλωδίωση.

• Μια ξεχωριστή καταμέτρηση της Γερμανικής Ηλιακής Εταιρείας (DGS) είναι υψηλότερη: 18 περιστατικά το 2022, 49 το 2023 και 57 το 2024. Ακόμη και έτσι, δίνει περίπου 0,01% για το 2024.

• Ο ειδικός της DGS σημειώνει ότι οι περισσότερες πυρκαγιές στα δεδομένα του αφορούν μπαταρίες LFP, εν μέρει επειδή το LFP είναι πλέον η πιο διαδεδομένη χημική σύνθεση. Το LFP είναι ασφαλέστερο στις δοκιμές, αλλά όχι χωρίς κίνδυνο στην πράξη.

• Και οι δύο καταμετρήσεις βασίζονται σε δημόσιες αναφορές, επομένως δείχνουν μόνο το μέγεθος του φαινομένου.

3. Τι αλλάζει με το LFP

Τα στοιχεία LFP χρησιμοποιούν φωσφορικό σίδηρο στην κάθοδο. Η δομή του είναι πιο σταθερή στη θερμότητα και τείνει να κρατά το οξυγόνο του πιο σταθερά. Στην πράξη, τα εργαστηριακά αποτελέσματα δείχνουν το ίδιο. Ερευνητές του KIT δοκίμασαν το 2023 στοιχεία μορφής 21700. Τα στοιχεία LFP αντέδρασαν πιο αργά και σε σημαντικά υψηλότερες θερμοκρασίες από τα NMC και NCA. Στη δοκιμή διάτρησης με καρφί, κανένα στοιχείο LFP δεν μπήκε σε θερμική διαφυγή. Κατά τη θέρμανση, τα στοιχεία LFP με φόρτιση 0% και 30% δεν παρουσίασαν διαφυγή κάτω από τους 350 °C.

Το LFP αποθηκεύει λιγότερη ενέργεια ανά κιλό, κάτι που μετράει ελάχιστα για μια μπαταρία που κάθεται σε έναν τοίχο. Διαρκεί επίσης περισσότερο: τα φύλλα δεδομένων των Pytes V12 και V16 αναφέρουν 6.000 και 8.000 κύκλους. Οι μπαταρίες Pytes V12 και V16 και AlphaESS SMILE-G3 του καταλόγου μας είναι όλες LFP.

Τι δεν σημαίνει το LFP. Δεν είναι άφλεκτο. Μια σοβαρά κατεστραμμένη ή ελαττωματική μπαταρία LFP μπορεί και πάλι να καεί. Οι φωτιές σε κάθε χημική σύνθεση ιόντων λιθίου εκλύουν τοξικά αέρια, γι' αυτό πρέπει πάντα να αποφεύγεται ο καπνός από φωτιά μπαταρίας. Ένα καλό σύστημα διαχείρισης μπαταρίας, η σωστή καλωδίωση και μια λογική τοποθέτηση παραμένουν σημαντικά.

4. Τα επίπεδα προστασίας μιας σύγχρονης μπαταρίας

Μια ασφαλής μπαταρία δεν στηρίζεται μόνο στη χημεία των στοιχείων. Η Pytes, κατασκευάστρια των μπαταριών V12 και V16 που προμηθεύουμε, περιγράφει τρία επίπεδα προστασίας στο V16:

1. Τα στοιχεία. Προέρχονται από κατασκευαστές Tier 1. Η Pytes αναφέρει ότι τα στοιχεία αυτά χρησιμοποιούνται σταθερά εδώ και πολλά χρόνια και η ασφάλειά τους έχει αποδειχθεί σε μακροχρόνια χρήση στην πράξη.

2. Το σύστημα διαχείρισης μπαταρίας (BMS). Παρακολουθεί την κατάσταση των στοιχείων σε πραγματικό χρόνο. Αν εντοπίσει πρόβλημα, εκδίδει ειδοποίηση και διακόπτει το κύκλωμα.

3. Πυρόσβεση. Το V16 διαθέτει ενσωματωμένη μονάδα που απελευθερώνει αεροζόλ αν η μπαταρία υπερθερμανθεί, εκτοπίζοντας το οξυγόνο.

Μαζί, τα επίπεδα αυτά μειώνουν την πιθανότητα πυρκαγιάς της μπαταρίας. Δεν εξαλείφουν τον κίνδυνο, γι' αυτό η εγκατάσταση και η θέση εξακολουθούν να μετράνε. Η πυρόσβεση είναι χαρακτηριστικό του V16, οπότε ελέγξτε το φύλλο δεδομένων του μοντέλου που σκέφτεστε να αγοράσετε.

5. Τι λένε τα πρότυπα

Δεν υπάρχει ενιαίος ευρωπαϊκός κανονισμός για το πού επιτρέπεται να μπει μια οικιακή μπαταρία. Η ασφάλεια του προϊόντος δοκιμάζεται με διεθνή πρότυπα, όπως το IEC 62619. Οι κανόνες εγκατάστασης είναι εθνικοί και διαφέρουν.

Ηνωμένο Βασίλειο: PAS 63100:2024

Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει δημοσιευμένο πρότυπο γραμμένο για κατοικίες. Τα κύρια σημεία του:

• Εγκατάσταση των μπαταριών σε εξωτερικό χώρο, όπου είναι εφικτό.

• Όχι μπαταρίες σε χώρους όπου κοιμούνται άνθρωποι, σε ντουλάπια ή χώρους που ανοίγουν προς αυτούς, ή σε οδούς διαφυγής, όπως πλατύσκαλα, σκάλες και διαδρόμους.

• Όχι μπαταρίες σε σοφίτες, χώρους κάτω από τη στέγη ή κενούς χώρους, ούτε σε κελάρια και υπόγεια χωρίς πρόσβαση προς τα έξω.

• Άλλοι εσωτερικοί χώροι, όπως τα γκαράζ, επιτρέπονται με αερισμό προς τα έξω και τουλάχιστον 30 λεπτά πυροπροστασίας από τους χώρους που εξαιρούνται.

• Σε εξωτερικό χώρο, καμία μπαταρία σε απόσταση μικρότερη από 1 m από οδό διαφυγής, πόρτα, παράθυρο ή άνοιγμα αερισμού, και καμία μπαταρία σε απόσταση μικρότερη από 2 m από καύσιμα, φιάλες αερίου ή άλλα εύφλεκτα υλικά.

• Ανιχνευτής καπνού ή θερμότητας, συνδεδεμένος με τον συναγερμό της κατοικίας, όταν η μπαταρία βρίσκεται σε χώρο που σπάνια επισκέπτεται κανείς, όπως μια αποθήκη.

• Όρια 20 kWh ανά περίβλημα και 80 kWh ανά κατοικία σε εξωτερικό χώρο ή σε ανεξάρτητο ή πυροδιαχωρισμένο γκαράζ (40 kWh αλλού).

Άλλες χώρες

Ο κατάλογος αυτός δεν περιλαμβάνει όλους τους εθνικούς κανόνες και δεν υπάρχει ενιαίος ευρωπαϊκός κανόνας. Κανένα από τα παραπάνω πρότυπα δεν απαιτεί κάθε οικιακή μπαταρία να βρίσκεται σε ξεχωριστό πυράντοχο κτίσμα.

Και στην Κύπρο;

Στις 31 Αυγούστου 2026, η Κύπρος δεν είχε ειδικό νομικό πλαίσιο για τις οικιακές μπαταρίες (Πολίτης). Η Πυροσβεστική Υπηρεσία διένειμε οδηγίες ασφάλειας στους ηλεκτρολόγους τον Απρίλιο του 2025 και απέστειλε εισηγήσεις στο Υπουργείο Εσωτερικών. Το ΕΤΕΚ και η Υπηρεσία Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών συνέταξαν πρότυπα εγκατάστασης σε γενική ευθυγράμμιση με τους βρετανικούς κανόνες. Η Πυροσβεστική δεν τα έχει αποδεχθεί πλήρως. Σύμφωνα με την Καθημερινή (Μάιος 2026), η Πυροσβεστική φέρεται να ζητά τις μπαταρίες σε εξωτερικό χώρο και σε απόσταση τουλάχιστον 2 m από πόρτες και παράθυρα, έναντι 1 m στο προσχέδιο που ακολουθεί το βρετανικό πρότυπο. Αξιωματούχοι που παρατίθενται στο ίδιο δημοσίευμα εκτιμούν ότι η αυστηρότερη προσέγγιση θα μπορούσε να αποκλείσει έως και τα τρία τέταρτα των νοικοκυριών.

Οι κανόνες μπορεί να αλλάξουν, οπότε ρωτήστε τον εγκαταστάτη σας ποιες απαιτήσεις ισχύουν την ημέρα της εγκατάστασης.

6. Λογικές προφυλάξεις για τον ιδιοκτήτη οικιακής μπαταρίας

Πριν αγοράσετε

1. Επιλέξτε μπαταρία από καθιερωμένο κατασκευαστή. Ρωτήστε με ποια πρότυπα ασφάλειας έχει δοκιμαστεί, όπως το IEC 62619, και ζητήστε τα πιστοποιητικά.

2. Προτιμήστε LFP και ελέγξτε το φύλλο δεδομένων.

3. Χρησιμοποιήστε αδειούχο εγκαταστάτη και ζητήστε του να εξηγήσει πού θα μπει η μπαταρία και γιατί.

Πού να την τοποθετήσετε

4. Η καλύτερη λύση είναι ένα σκιερό, προστατευμένο σημείο σε εξωτερικό χώρο. Το γκαράζ είναι συνηθισμένη επιλογή για εσωτερικό χώρο.

5. Κρατήστε τη μπαταρία μακριά από υπνοδωμάτια, οδούς διαφυγής, σοφίτες και υπόγεια χωρίς έξοδο.

6. Κρατήστε μακριά της μπογιές, καύσιμα, φιάλες αερίου και άλλα εύφλεκτα αντικείμενα. Αφήστε χώρο για αερισμό.

7. Αποφύγετε τον άμεσο ήλιο και τα στάσιμα νερά. Για χρήση σε εξωτερικό χώρο, επιλέξτε μπαταρία με κατάλληλο βαθμό προστασίας, όπως IP65 ή IP66.

Όσο τη χρησιμοποιείτε

8. Τοποθετήστε ανιχνευτές καπνού στο σπίτι. Το PAS 63100 συνιστά διασυνδεδεμένους ανιχνευτές (τουλάχιστον Grade D2, Category LD2) σε κάθε κατοικία με μπαταρία. Δοκιμάζετέ τους κάθε μήνα.

9. Κρατήστε την εφαρμογή και το υλικολογισμικό ενημερωμένα και μην αγνοείτε τις ειδοποιήσεις βλάβης.

10. Κοιτάζετε τη μπαταρία κατά διαστήματα. Φούσκωμα, ζεστό περίβλημα, παράξενη μυρωδιά, ασυνήθιστος θόρυβος ή επαναλαμβανόμενοι συναγερμοί σημαίνουν ότι πρέπει να τη σταματήσετε και να καλέσετε τον εγκαταστάτη.

11. Μην ανοίγετε, μην τροποποιείτε και μην στοιβάζετε μπαταρίες μόνοι σας.

Αν κάτι πάει στραβά

12. Φύγετε από το κτίριο και καλέστε το 112. Πείτε ότι εμπλέκεται μπαταρία λιθίου.

13. Μην προσπαθήσετε να σβήσετε μόνοι σας φωτιά μπαταρίας και μην αναπνέετε τον καπνό.

14. Οι κατεστραμμένες μπαταρίες ιόντων λιθίου μπορούν να αναφλεγούν ξανά ώρες ή ημέρες μετά από μια πυρκαγιά. Αυτό τεκμηριώνεται κυρίως για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Κρατήστε τον χώρο εκτός χρήσης μέχρι να τον ελέγξει επαγγελματίας.

Συμπέρασμα

Οι σύγχρονες οικιακές μπαταρίες LFP είναι ώριμη τεχνολογία και τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν χαμηλό κίνδυνο πυρκαγιάς. Η ασφαλής χρήση προκύπτει από ένα καλό προϊόν, μια προσεκτική εγκατάσταση και τη σωστή θέση. Το ανοιχτό ερώτημα στην Κύπρο δεν είναι αν μπορούν να χρησιμοποιηθούν οικιακές μπαταρίες, αλλά με ποιους κανόνες εγκατάστασης. Θα ενημερώσουμε το άρθρο όταν δημοσιευτούν οι κανόνες.

Σκέφτεστε οικιακή μπαταρία; Μιλήστε με την ομάδα της ESS για το κατάλληλο σύστημα και τη θέση του.

Πηγές

• BSI, PAS 63100:2024, Protection against fire of battery energy storage systems for domestic premises.

• Hölting et al., «Quantitative fire likelihood assessment of battery home storage systems», Journal of Energy Storage 122 (2025), 116599. doi.org/10.1016/j.est.2025.116599. Κάλυψη και στοιχεία DGS: heise.

• Ohneseit et al., Batteries 2023, 9(5), 237 (KIT). doi.org/10.3390/batteries9050237.

• Έρευνα της Samsung για το Galaxy Note 7, 23 Ιανουαρίου 2017, όπως μεταδόθηκε από το PCWorld.

• vfdb, Aufstellort von PV-Batteriespeichern (2026).

• UL, Residential ESS separation and maximum quantities (2021 IRC).

• Πολίτης, Legal Gap Persists as Home Battery Demand Surges (31 Αυγούστου 2026).

• Καθημερινή, μέσω now.solar (18 Μαΐου 2026).

• AlphaNews Live, συνέντευξη του εκπροσώπου της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Κύπρου (10 Νοεμβρίου 2026).

• Φύλλα δεδομένων Pytes V12 και V16 και AlphaESS SMILE-G3. Δήλωση της Pytes για τα επίπεδα προστασίας του V16.